Purge: app miễn phí dọn ổ Mac, xoá được model AI offline

MacBook 256GB báo đầy ổ, bạn xoá hết phim trong Downloads mà vẫn chỉ dôi ra vài GB. Phần lớn chỗ còn lại nằm ở những thứ Finder không cho bạn thấy: cache, rác của app đã gỡ từ đời nào, và từ macOS 27 là cả đống model AI chạy offline.

Trên WIRED ngày 7/11/2026, cây viết Justin Pot giới thiệu Purge — một app mã nguồn mở, hoàn toàn miễn phí, không quảng cáo và không upsell. Anh nói đã thử nhiều app dọn ổ cứng trong nhiều năm, hầu hết đều bán theo subscription, và ít app nào dễ gợi ý như Purge.

Điểm đáng chú ý nhất với người dùng Việt: gỡ được model Apple Intelligence

Theo bài viết, macOS phiên bản mới cài sẵn các model AI chạy offline, phục vụ những tính năng như tóm tắt thông báo, gợi ý viết lách và Siri kiểu mới. Vấn đề là Apple đã bỏ công tắc tắt hẳn Apple Intelligence trên macOS 27. Purge có một công cụ riêng để xoá sạch các model này: bấm vào, bạn thấy danh sách model đã cài cùng nút xoá, và sau khi xoá, app chặn macOS tự tải lại.

Tác giả cho biết thao tác này có thể giải phóng hơn 10 GB. Trên một máy dung lượng thấp, đó thường là khoản lớn nhất bạn lấy lại được chỉ bằng một lần bấm. Nếu bạn vẫn dùng các tính năng AI đó thì bỏ qua mục này; phần còn lại của app vẫn dọn được nhiều.

Bốn chỗ còn lại nên dọn, theo thứ tự đáng tiền

• Rác của app đã xoá. Đây là mục tác giả khuyên kiểm tra kỹ nhất: trong máy anh, dữ liệu còn sót lại từ các app đã gỡ lên tới vài GB, "về cơ bản là lãng phí".
• Gỡ app đúng cách. Công cụ uninstall của Purge xoá cả những file đi kèm — settings, cache và mọi thứ app đã tải về. Kéo app vào Thùng rác trong Finder không làm việc đó, nên máy bạn thường còn sót lại một mớ.
• Cache và screen saver. Danh sách cache trong Purge đều an toàn để dọn định kỳ. Trong đó có cả bộ screen saver Aerial của Apple: video đẹp nhưng nặng, xoá được nếu bạn không dùng screen saver.
• File lớn nhất máy. Một công cụ riêng chỉ liệt kê các file to nhất, thường là video và media. Tác giả nói chính anh cũng tìm ra vài thứ quên bẵng và chuyển chúng ra khỏi laptop.

Nếu bạn là dev và dùng Homebrew, đừng bỏ qua mục Dev Tools — theo bài, đó là cách dễ dàng để xoá các file cài đặt đã cache mà bạn không cần nữa. Với người dùng không phải dev thì mục này không liên quan.

Vì sao nó an toàn hơn mấy app dọn rác bạn hay thấy

Purge dựng trên danh sách các file đã biết là an toàn để xoá, kèm một danh sách những thứ nó không bao giờ đụng tới, trong đó có file hệ thống quan trọng và tài liệu của chính bạn. Quan trọng không kém: app đẩy file vào Thùng rác thay vì xoá thẳng, nên nếu có gì hỏng bạn vẫn khôi phục được.

Có nút Clean Safe Items để app tự làm hết, nhưng chính tác giả khuyên nên đi từng mục và tự xem — lời khuyên hợp lý với bất kỳ công cụ nào có quyền xoá file trên máy bạn. Kiểm tra Thùng rác trước khi dọn sạch, và nếu máy công ty có chính sách IT riêng thì hỏi trước khi gỡ model Apple Intelligence.